popek.gr - Top Section

popek.gr - Sub Header Section

popek.gr - Main Section

popek.gr - Main Component

Τα υγρά καύσιμα και γενικότερα τα πετρελαιοειδή προϊόντα, αποτελούν ένα κλάδο της οικονομίας με τεράστια δυναμική που διατρέχει όλο το φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας. Ο ίδιος ο κλάδος μπορεί να αναλυθεί σε τέσσερις βασικούς κορμούς:

· Τα διυλιστήρια που εισάγουν και διυλίζουν το αργό πετρέλαιο.

· Οι εταιρείες εμπορίας, όπου εμπορεύονται στην αγορά τα τελικά διυλισμένα καύσιμα. Οι εταιρείες εμπορίας μπορούν να κατέχουν οι ίδιες διυλιστήρια, είτε να αγοράζουν καύσιμα από αυτά.

· Οι μεταφορείς υγρών καυσίμων, που είτε σαν ανεξάρτητοι μεταφορείς, είτε ενταγμένοι στις εταιρείες εμπορίας και μεταφέρουν το καύσιμο στα σημεία διάθεσης.

· Τα πρατήρια υγρών καυσίμων που μεταπωλούν το καύσιμο σε ιδιώτες και επιχειρηματίες και είτε είναι σημεία πώλησης των εταιρειών εμπορίας (ιδιολειτουργούμενα πρατήρια) , είτε είναι πρατήρια που με συμβάσεις πωλούν καύσιμο μιας συγκεκριμένης εταιρείας, είτε ακόμα είναι ανεξάρτητα πρατήρια που μεταπωλούν καύσιμο χωρίς δεσμεύσεις αποκλειστικότητας με κάποια συγκεκριμένη εταιρεία.

1.1. Στην Ελλάδα υπάρχουν 4 διυλιστήρια, τρία της εταιρείας Ελληνικά Πετρέλαια (ΕΛΠΕ) σε Θεσσαλονίκη, Ελευσίνα και Ασπρόπυργο, και ένα του ομίλου Μότορ Όιλ στην Κόρινθο, 12 εταιρείες εμπορίας που ανήκουν στον Σύνδεσμο Εμπορίας Πετρελαιοειδών (ΣΕΕΠΕ), 2.000 βυτιοφόρα περίπου από τα οποία το 1/5 ανήκει στις εταιρείες εμπορίας και τα υπόλοιπα σε ανεξάρτητους επιτηδευματίες μεταφορείς και 6.200 περίπου Πρατήρια Παροχής Καυσίμων και Ενέργειας..

1.2. Η χαρτογράφηση των εταιρειών εμπορίας στην Ελλάδα δείχνει πως από τις 12 εταιρείες εμπορίας – που ανήκουν στον αντίστοιχο σύνδεσμο, υπάρχουν δύο μεγάλοι όμιλοι όπου κατέχουν και διυλιστήρια, ο όμιλος Ελληνικών Πετρελαίων με εμπορικά σήματα ΕΚΟ και BP και ο όμιλος Μότορ Όιλ με εμπορικά σήματα Shell και Avin και CYCLON με το μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά υγρών καυσίμων και μεγάλο αριθμό ιδιολειτουργούμενων πρατηρίων, 1000 περίπου αυξανόμενα καθημερινά.

1.3. Παράλληλα κινούνται και οι υπόλοιπες εταιρείες εμπορίας, όπου τα τελευταία χρόνια αυξάνουν το μερίδιο αγοράς και τον αριθμό των πρατηρίων τους. Στον χώρο της διακίνησης, λόγω και του περιοριστικού πλαισίου στις άδειες βυτιοφόρων, παρουσιάζεται στασιμότητα όσο αφορά των αριθμό βυτιοφόρων που απασχολούνται από τις εταιρείες εμπορίας.

1.4. Τα πρατήρια υγρών καυσίμων χωρίζονται σε τρεις βασικές κατηγορίες:

1.5. · CODO (Company Owned, Dealer Operated), όπου το πρατήριο ανήκει σε εταιρεία εμπορίας και το παραχωρεί με σύμβαση σε επιχειρηματία με τη μορφή μίσθωσης είτε αντιπροσώπευσης είτε μεταπώλησης.

1.6. · DODO (Dealer Owned, Dealer Operated), όπου το πρατήριο ανήκει στον επιχειρηματία, ο οποίος το διαχειρίζεται όπως αυτός κρίνει

1.7. · COCO (Company Owned, Company Operated), όπου το πρατήριο ανήκει στην εταιρία (ιδιολειτουργούμενο), που ασκεί απόλυτο έλεγχο στο πρατήριο και τις τιμές και όπου οι διαχειριστές και υπάλληλοι του έχουν μισθωτή σχέση με την εταιρεία εμπορίας.

Ο ανταγωνισμός στη λιανική πώληση των καυσίμων

Ο αριθμός των πρατηρίων στην ελληνική αγορά και η αναλογία πρατηρίων ανά κάτοικο είναι από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη. Έτσι αντιστοιχούν περίπου 6 πρατήρια ανά 10.000 κατοίκους την ίδια στιγμή που στην Γερμανία αντιστοιχούν 2 πρατήρια ανά 10.000 κατοίκους. Ακόμα και αν αφαιρεθούν τα νησιά, οπού εκ των πραγμάτων η αναλογία πρατηρίων ανά κάτοικο είναι ακόμα μεγαλύτερη, και πάλι η αναλογία παραμένει στα 5 πρατήρια ανά 10.000 κατοίκους (στοιχεία Ε.Λόης 2014) Στη γεωγραφική κατανομή των πρατηρίων το 20% των πρατηρίων βρίσκεται στην Αθήνα και πραγματοποιούν το 50% του πανελλαδικού τζίρου.

Όλα αυτά θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως αποδείξεις ότι ο ανταγωνισμός στην λιανική είναι μεγάλος και η αγορά μπορεί να αυτορυθμίζεται ικανοποιητικά. Την ίδια στιγμή όμως υπάρχουν εμπόδια που εμποδίζουν την δημιουργία συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού στα σημεία λιανικών πωλήσεων, κυρίως λόγω των συμβάσεων μεταξύ εταιρειών εμπορίας και πρατηρίων. Δηλαδή: · Οι συμβάσεις των πρατηριούχων με τις εταιρείες εμπορίας δεσμεύουν υπερβολικά τους πρατηριούχους, εμποδίζουν την κινητικότητά τους μεταξύ των εταιρειών με υψηλές ρήτρες αποδέσμευσης και τελικά διατηρούν τις τιμές υψηλές.

· Ο πρατηριούχος καταβάλει μηνιαία αποζημίωση για την συντήρηση του εξοπλισμού και μηνιαίο μίσθωμα που πληρώνεται στην εταιρεία.

· Ακόμα περισσότερο, υπάρχουν penalties στην περίπτωση που κάποιο πρατήριο δεν ξεπεράσει με τις πωλήσεις του το όριο κατανάλωσης που προβλέπεται από την σύμβαση, πέραν των παραπάνω καταβολών.

· Οι δε όροι των συμβάσεων απαιτούν υψηλές ρήτρες συμμόρφωσης σε περίπτωση που για κάποιο λόγο παραβιαστούν – και την ευθύνη την έχει κατά αποκλειστικότητα ο πρατηριούχος

Δεν υπάρχει σαφής ορισμός της τιμής χονδρικής και των εκπτώσεων για τους πρατηριούχους.

Καθορισμός της τιμής πώλησης των καυσίμων

Ο καθορισμός της τιμής πώλησης των υγρών καυσίμων εξαρτάται κατά ένα μέρος από την τιμή του πετρελαίου στις διεθνείς αγορές. Πέραν αυτού υπάρχουν επιβαρύνσεις και φόροι που δίνουν την τελική τιμή του προϊόντος. Έτσι η τιμή καθορίζεται τελικά από την τιμή του διυλιστηρίου κατά 28,4%, τους φόρους και δασμούς στο 67,2% και το περιθώριο κέρδους της εταιρεία εμπορίας, τα μεταφορικά και το κέρδος του πρατηριούχου που αθροιστικά φτάνει το 4,4%.

Ουσιαστικά μεταφορικά, εταιρεία και πρατηριούχος μοιράζονται 0,10€ ανά λίτρο καυσίμου – με τους πρατηριούχος, ανάλογα με τις πωλήσεις τους να καρπώνονται από 0,003€ ως και 0,005€ ανά λίτρο.

1.4. Αιτίες νοθείας – λαθρεμπορίου. Η ανάλυση της δομής της ελληνικής αγοράς καυσίμου αποδεικνύει και τις γενεσιουργές αιτίες για την ύπαρξη νοθείας και λαθρεμπορίου. Ο κατακερματισμός των λιανοπωλητών που εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ τους την στιγμή που το περιθώριο κέρδους τους είναι ελάχιστο τους αναγκάζει είτε να κλείσουν (τάση που παρατηρείτε τα τελευταία χρόνια), είτε να ενταχθούν στο κύκλωμα της νοθείας – λαθρεμπορίας. Οι λεόντειες συμβάσεις με εταιρείες εμπορίας αναγκάζει αρκετούς από αυτούς να αποδεσμεύονται και να κάνουν τα πρατήρια τους Ανεξάρτητα Πρατήρια (Α.Π.), οπού αγοράζοντας καύσιμο από διάφορες πηγές/ χονδροπωλητές, και με κριτήριο την χαμηλότερη τιμή μεταπωλούν αρκετές φορές λαθραίο καύσιμο εν αγνοία τους.

Η απόφαση της πολιτείας, μετά από υπόδειξη των πρατηριούχων, να εγκαταστήσει ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου εισροών-εκροών σε όλα τα στάδια αποθήκευσης και διακίνησης των πετρελαιοειδών και ενεργειακών προϊόντων από το 2009, έχει εγκατασταθεί προς το παρόν μόνον στα πρατήρια.

Η παρούσα κατάσταση στον ευρύτερο χώρο της αγοράς πετρελαιοειδών, με την έλλειψη αποτρεπτικών μέτρων ελέγχου των διακινούμενων καυσίμων, αφήνει περιθώρια μεγάλης παραβατικότητας και προβλήματα στις συνθήκες διαμόρφωσης των κανόνων υγιούς ανταγωνισμού, με επιπτώσεις στην λειτουργία των υγιών και νομοταγών επιχειρήσεων και σε βάρος των δημοσίων εσόδων.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΣΜΑΤΟΓΛΟΥ

Πρόεδρος Π.Ο.Π.Ε.Κ.

 

Δημοσιεύθηκε στην ετήσια έκδοση GREEK ENERGY 2019 του energypress.gr

Νέα Άρθρα

  • Tου Γιώργου Ασμάτογλου Προέδρου της ΠΟΠΕΚ

    Η αγορά πετρελαιοειδών και ο ρόλος των πρατηριούχων

    Τα υγρά καύσιμα και γενικότερα τα πετρελαιοειδή προϊόντα, αποτελούν ένα κλάδο της οικονομίας με τεράστια δυναμική που διατρέχει όλο το φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας...

  • Tου Χ. Μαυράκη (επίτιμος πρόεδρος της ΠΟΠΕΚ)

    "Πληγή" στο κράτος δικαίου η παράνομη διακίνηση καυσίμων

    Στην σημερινή Ελλάδα της βαθύτατης οικονομικής κρίσης, οι εκάστοτε Κυβερνήσεις των τελευταίων 10 ετών αναζητούν καθημερινά τρόπους οικονομικής ισορροπίας και δημοσιονομικής προσαρμογής, καταλήγοντας όμως στην εύκολη λύση...

  • Tου Δημήτρη Μακρυβέλιου (Σύμβουλος ΠΟΠΕΚ)

    Αγορά πετρελαιοειδών: Διαχρονική παραβατικότητα

    Ένα από τα θέματα στην λίστα μεταρρυθμίσεων , για τα οποία διαπραγματεύεται σήμερα η Κυβέρνηση, αφορά και το θέμα ελέγχου της παράνομης διακίνησης καυσίμων (λαθρεμπόριο, νοθεία, δασμοφοροδιαφυγή, κλοπή. κ.λπ.), με ότι αυτό συνεπάγεται μέχρι σήμερα...

     

popek.gr - Pre Footer Section